تبلیغات
صلح آوران - اثرات ناشی از زلزله :
تلاش برای صلحی پایدار و جهانی

اثرات ناشی از زلزله :

چهارشنبه 12 خرداد 1389 02:32 ب.ظ

نویسنده : محمد پورعسکری

زمین لرزه علاوه بر تخریب ساختمانها و اماكن ممكن است سبب بهمن، ریزش كوه، شكاف در سطح زمین و بالا آمدن و فرو رفتن زمین، حركت گل و لای، سد مسیر رودخانه، امواج مدی شدید و آتش‎‎سوزی شود. آن دسته از صدمات و خطراتی كه در زمین لرزه مستقیماً به امور بهسازی محیط مربوط میشوند عبارتند از شكستگی،‌ جابجایی و پیچیدگی لولههای آب و فاضلاب، صدمه به ساختمانها و تأسیسات آب، فاضلاب و تلمبه خانهها، شكستگی سدها و مخزنهای آب كه منجر به نشت یا ‌آلودگی آب میشود؛ جمع شدن اشغال، ساختمانهای فرو ریخته و ایجاد اشكال در خارج كردن اجساد و لاشه حیوانات از داخل ویرانیها و دفن آنها؛ شكستگی مخزن فضولات و چاههای فاضلاب،‌ آلودگی آب چاهها وقتی كه جدار محافظ چاه ترك بردارد. پیامدهای غیرمستقیم این حوادث، فقر و بیپناهی و بسیاری از مشكلات و ناهنجاریهای اجتماعی از خسارتهای جانی و مالی بلافاصله آن سنگینتر،‌گستردهتر و دلخراشتر است.

    تخریب ساختمانها در اثر زمین لرزه غالباً موجب مرگ و میر فراوان (در حدود 10% جمعیت) و مجروح شدن شمار زیادی از ساكنین منطقه میگردد،‌ این امر به دو عامل مهم بستگی دارد، عامل نخست در باره نوع ساختمانها است، بناهایی كه از خشت و گل و سنگهای خشك و خالی حتی در یك طبقه ساخته شدهاند به شدت ناپایدار بوده و فروریختن آنها موجب مرگ و میر و جراحات فراوان میگردد.

   ثابت گردیده كه ساختمانهای سبكتر به ویژه بناهایی چوبی در معرض خطرات كمتری قرار دارند برای نمونه بررسی زلزله سال 1976 گواتمالا نشان داد كه از تعداد 1577 نفر ساكنین یك روستا كه همگی در ساختمانهای خشك و گلی زندگی میكردهاند تنها 78 نفر مجروح و مابقی از بین رفتهاند، در حالی كه كلیه ساكنین مجاور كه در بناهای چوبی زندگی مینمودهاند زنده ماندهاند.

   نكته دوم زمان وقوع زمین لرزه میباشد ك در كاهش مرگ و میر و بروز جراحات حایز اهمیت زیادی است، طبق بررسیهای انجام شده درصد افرادی كه كشته شدهاند و یا مجروح گردیدهاند در مناطق پرجمعیت زیادتر میباشد، تخمین زده میشود كه نسبت مرگ و میر افراد به مجروحان پس از لرزشهای اولیه تقریباً به میزان 1 به 3 میباشد، تفاوتهای زیادی در نواحی آسیب دیده وجود دارد، گاهی مرگ و میر تا حدود 85% در شهرهای مجاور مركز زلزله گزارش گردیده، برای نمونه زلزله سپتامبر 1973 طبس گلشن در ایران میباشد كه تعداد 11000 نفر از ساكنان 13000 نفری شهر را از بین برد، نسبت مرگ و میر به مجروحان به نسبت فاصله مركز زلزله از شهر كاهش مییابد، برخی گروههای سنی، در معرض مخاطره بیشتری میباشند، گروههای میان سال درمقایسه با كودكان و سالمندان كه كمتر قادر به حفاظت از خود میباشند، در مخاطره كمتری قرار دارند حوادث ثانونی كه ممكن است پس از زمین لرزه رخ دهند، موجب افزایش مصدومان و در نتیجه افزایش نیاز به اقدامات پزشكی میگردند، از نظر تاریخی بزرگترین مخاطره پس از وقوع زلزله، خطر آتشسوزی است، هرچند در سالهای اخیر موجب بروز آسیبهای كمتری گردیده است.

   یكی دیگر از كاستیها و ضعفهای مهم شهرهای ما در مقابل بلایای طبیعی، مشكل ساخت و سازهاست. در ساخت و سازهای شهری دو مشكل اساسی وجود دارد یكی استفاده از مصالح غیراستاندارد و دیگری عدم اجرای مناسب. در صورتی كه ما ضرورت مقاومسازی خانهها و دیگر بناهای مورد نیازمان را به درستی دریابیم و خانههای سست بنیاد و كم دوام نسازیم و به مردم كم درآمد نفروشیم، زلزله همچون بسیاری از رخدادهای طبیعی، بدون خسارت و بدون قربانی گرفتن خواهد بود به شرط آنكه در پی موقعیت اجتماعی كه هستین، وظیفه اخلاقی و انسانی خود را در برخورد بااین مسئله مهم و حیاتی كه جان انسانها به آن بستگی دارد بدانیم و دریابیم و این وظیفه اخلاقی و انسانی به ویژه باری سنگین بر  دوسش معماران و مهندسین و به فروشندگان و نیز مسئولان و دستاندركاران امور شهری و ساختمانی است، هر چند برای آنها این وظیفه و مسئولیت میبایست جنبههای اجتماعی، حقوقی و قضایی خدشهناپذیر نیز بیابد؛ به حدی كه هیچ سازندهای، هیچ مسئولی و ناظر ساختمانی نتواند به خود جرآت دهد كه در ساختن یك بنا و نظارت دقیق و اصولی بر احداث آن اهمال و كوتاهی كند. از سوی دیگر متأسفانه در كشور ما نظام كنترلی ساخت و ساز به صورت دقیق وجود ندارد. ولی با تدوین ضوابط فنی مقاومسازی بناها در برابر خطر زلزله و به كاربردن این ضوابط میتوان دامنه خسارتها را بسیار محدود كرد اما واقعیت مهم این است كه اولاً ضوابط مقرر فقط در مورد تأسیسات و ساختمانهای در دست اجرا یا آتی قابل اعمال است و در بناهای موجود تقریباً هیچ اقدامی مؤثر نیست. همچنین همیشه نمیتوان از رعایت دقیق ضوابط اطمینان یافت زیرا در عمل بسیاری از مقررات و اقدامات به ویژه اگر مستلزم صرف هزینه قابل توجه باشد با مسامه و اهمالكاری به انجام میرسد. در حالی كه تفاوت ساختمانهای مقاوم در مقابل زلزله و ساختمانهایی كه ایمن نیستند، تنها بنی 10 تا 20 درصد افزایش هزینه است،‌ با وجود این بیش از 80 درصد ساختمانهای شهرهای ما حتی ساختمانهای دولتی در مقابل بلایایی مانند زلزله مقاوم نیستند. با افزایش ایمنی ساختمانها، عمر متوسط آنها را نیز میتوان افزایش داد، در  حالی كه تصور میشود توجه به ایمنی سازهها تحمل هزینههای اضافی است.

   در صورت وقوع زلزله در تهران، شمار كشتهشدگان ناشی از آتشسوزی براثر گاز، بیش از تعداد كسانی خواهد بود كه بر اثر آوار جان خود را از دست میدهند. كارشناسان پیشبینی كردهاند در صورت وقوع زلزله در تهران، آمار كشتهشدگان حدود یك میلیون و 200 هزار نفر خواهد بود كه به دلیلی پیشبینی مسایل سیستم گازرسانی شهری، شمار زیادی از كسانی كه در زیر آوار قرار خواهند گرفت، فقط به دلیل آتشسوزی ناشی از نشت گاز جان خواهند سپرد.

   میلیونها نفر از مردم جهان در زمان وقوع زلزله از بین میروند. شاید تاكنون كشور چین بیشترین صدمه را از وقوع زلزله دیده باشد. میگویند در سال 1556 میلادی زلزلهای در چین رخ داد كه 830000 نفر از جمعیت آن را نابود ساخت، زلزله دیگری در سال 1976 میلادی در آن كشور روی داد كه 242000 نفر كشته در پی داشت.




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -